محمد مهدى ملايرى

434

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

گردانيد و در شدت اجراى اين دستور نوشته‌اند كه حتى از يك جفت كفش هم تنها يكى از آنها را براى صاحبش گذاشت . و چون در اين ميان ابو بكره را هم مشمول اين كيفر ساخته بود و به روايتى او را ده هزار درهم جريمه كرده بود و او به اين علت كه كارگزار عمر نبوده تا مشمول اين حكم گردد به او اعتراض كرد : گفت بلى تو نبودى ولى برادرت كه سرپرست بيت المال و وصول ده يك بندر ابلّه بوده از پولهاى بيت المال به تو وام مىداده و تو با آن به تجارت مىپرداخته‌اى . اين برادرى كه سرپرست بيت المال و ده يك بندر ابلّه بوده همان زياد بن عبيد است كه تاكنون يكى دوبار در اين كتاب نام او برده شده و به خصوص در محاكمه مغيرة بن شعبه و پس از اين هم در اين كتاب بارها نام او در طى رويدادهاى بسيار به ميان خواهد آمد . و اين ابو بكره هم همان نافع برادرزن عتبة بن غزوان است كه از همراهان نخستين وى در عزيمت به بصره بوده و از مادر يعنى سميّه با زياد برادر بوده . كارگزارانى كه در اين رويداد در دام شيطان افتاده و به خيانت در امانت موصوف گرديده و به جزاى اعمال خود بدان‌گونه كه مرسوم آن زمان و آن ديار بود رسيده بودند كارگزاران اين مناطق بودند . منطقهء فرات « 1 » ، سرّق در اهواز « 2 » ، جندىشاپور در خوزستان « 3 » ، بيت المال اصفهان ، مناذر در خوزستان « 4 » ، السّوق ( - سوق الاهواز ) « 5 » استانهاى

--> ( 1 ) . فرات يا منطقهء فرات نام ديگر تسوى بهمن اردشير است كه وصف آن گذشت . ( 2 ) . سرّق نام عربى يكى از مناطق خوزستان بوده كه در آن رودى قديم روان بوده كه آن را به گفتهء ياقوت اردشير بهمن بن اسفنديار كنده بوده و شهر آن در عربى به نام دورق خوانده مىشده ( معجم البلدان ، ج 3 ص 80 ) . ( 3 ) . تفصيل بيشتر را دربارهء جندىشاپور در اين كتاب خواهيد يافت : : محمد محمدى ، فرهنگ ايرانى ، پيش از اسلام و آثار آن در تمدن اسلامى و ادبيات عربى ، چاپ سوم - تهران انتشارات توس ، نوروز 1374 گفتار هشتم از ص 254 - 259 . ( 4 ) . مناذر نام دو شهر بوده در نواحى خوزستان كه با صفت كوچك و بزرگ از يكديگر جدا مىشده‌اند نوشته‌اند نخستين كسى كه اين‌جا را به صورت يك استان درآورد و نهرى براى آن كند اردشير بهمن بزرگ پسر اسفنديار بن گشتاسب بوده ( معجم البلدان 4 / 644 ) . ( 5 ) . مراد از السوق سوق الاهواز است يعنى بازار اهواز . جايىكه به سوق الاهواز معروف گرديده